“Sıkılastik” Felsefe

Uzun bir müddetten sonra tekrar birlikteyiz;

Başlıkta bir zaaf-ı surî yaptık çünkü kelime anlamına pek de yakışmayan uygulama ve anlayışların husul bulmasına yol açan skolastik, skolastisizmle birazcık oynadık.

Skolastik+düşüncenin+oluşumu-.jpgBelki ekseriyet bunun ne olduğunu bilse de Skolastik Felsefe, Latince menşeli schola(okul) sözcüğünden türetilen scholasticus teriminden gelmektedir ve malumunuz olarak Okul Felsefesi mânâsına denk gelmektedir(aramızda kalsın ortada okul mokul yok kilise ne derse o). Skolastik Felsefe, Orta Çağ havsalasında “doğru”nun zaten mevcut olduğu düşüncesine ve felsefenin okullarda okutularak öğretilmesine dayanan bir yaklaşım sergiler. Mezkur felsefe teolojiye dayanmaktadır ve onu desteklemeye çalışır. Ki bana kalırsa balık burada baştan kokmuştur. Çünkü felsefe kanaâtimce gücünü özgür düşünceden, kaynağını da tabiattan almalıdır.

 

anselmus2_2.jpg
Aziz Anselmus

Bu noktada bir parantez açıp Patristik Felsefe’ye değinmek lazım. Ortaya çıktığı ilk dönemde, sadece dogmalarla temel görüşlerini açıklayan Hristiyanlıkyavaş yavaş felsefi temellendirmeleri esas almaya başlamıştır. Dogmalarını felsefenin kullandığı yöntemler ile filozoflara nakletme yoluna gitmiştir. Hıristiyanlığın, dogmalarını filozofların saldırılarına karşı korumak için Hıristiyan filozof yetiştirdiği döneme patristik felsefe dönemi denir. Patristik felsefe kilise babalarının felsefesidir. Bunlar akıl ile dogma, felsefe ile din arasında uzlaşmaya gitmiş Hıristiyan filozoflardır. Patristik felsefe, putperestliğe ya da aynı anlama gelmek üzere, seküler felsefeye karşı Hristiyan inancını savunmuş ve daha sonra benimsediği Platoncu ve Yeni Platoncu felsefeyle Hristiyan inancını anlamlandırıp güçlendirmeye, onu putperestliğin ve gnostisizmin saldırıları karşısında korumaya çalışmıştır.

131500-004-4E3E4827.jpg
Thomas Aquinas

Başta Thomas Aquinas, Aziz Anselmus olmak üzere Johannes Scotus, Albertus Magnus, Roger Bacon gibi isimler Patristik Felsefe anlayışının bayrak taşıyıcılarındandır. Şimdi Skolastik Felsefe, patristik felsefenin devamı ve orada bir öğretiye dönüştürülmüş olan Hiristiyan inancının felsefi anlamda temellendirilip sistematize edilmesi yönündeki çabalar neticesinde meydana gelmiştir. Orta Çağın belirli bir döneminden başlayarak bilumum  felsefe etkinliği skolastik zeminde gerçekleştiği için, ortaçağ felsefesi denildiğinde akla gelen genellikle skolastik felsefedir. Oldukça geniş bir tarihsel dönemi kapsar. Ek olarak söylemek gerekirse Hıristiyan skolastiğinin yanı sıra İslam skolastiği de söz konusudur. Felsefe tarihi içinde Skolastiğin üç ayrı dönem olarak ele alınabilir:

  • Erken Dönem Skolastik (800-1200’lü yıllar)
  • Yükseliş Döneminde Skolastik (1200-1300’lü yıllar)
  • Geç Dönem Skolastik (1300-1500’lü yıllar)

Bir okul felsefesi olarak skolastik, ilk olarak teoloji öğretmenleri tarafından, hem sistematikleştirilmiş teolojinin öğretilmesini, hem de antikçağ okullarında öğretilen Yedi Özgür Sanat’ın(Gramer, Mantık, Retorik, Aritmetik, Geometri, Fizik, Gökbilim) öğretilmesini kapsar. Daha sonraları bu okulun bütün öğreti ve çalışmalarını kapsayacak nitelikte ifade edilir olmuştur.

roger baconjpg.jpg
Roger Bacon

Skolastik felsefenin belirli bir açıdan ortaya atılan sorunları farklı niteliklerle çözmeye yöneldiği söylenebilir. Amma velakin skolastik felsefe denilince anlaşılan genel bir nitelik söz konusudur. Bu genel nitelik ilk olarak Aristotelesçi bir özellik olarak belirtilmektedir. Patristik felsefede Platon ve Platonizm öne çıkmakta, oysa skolastik felsefede Aristotelizm’in ilham kaynağı olduğu görülür. Aristo felsefesi Platon’unkinden daha kesin olarak düşünürleri bilgeliğe yönlendirir, bunun anlamı salt Tanrı’yı bilmeye çalışmamak, olgular dünyasıyla da ilgili olmaktır.

Skolastik felsefe, tek bir yazıda anlatılacak kadar kısa bir konu değil. Yüzlerce yıllık bir periyodu etkisi altına almış bir akım. Dolayısıyla fazla sıkmadan sizlere bu felsefe hakkında genel çerçevede bilgiler vermeye çalıştım. Tefrika halinde devamı gelebilir.

Takipte kalmanız dileğiyle

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s